Wat is carnaval?

Carnaval is het drie tot acht dagen durende feest dat voorafgaat aan de 40 dagen durende vastentijd die ingaat op Aswoensdag. De term "carnaval" is zeer waarschijnlijk afgeleid van het Latijnse carnelevarium, wat onthouding van het vlees betekent. Aangezien carnaval een van oorsprong rooms-katkoliek feest is, is het niet verbazingwekkend dat dit feest met name wordt gevierd in rooms-katholieke streken als Italië, Duitsland, Frankrijk, België, Zuid-Nederland, Twente, de Rijnstreek en niet te vergeten in Latijns-Amerika.

De oorsprong van het woord carnaval is onbekend. Van oudsher is carnaval een eetfestijn, omdat het de laatste mogelijkheid was zich te buiten te gaan voor de vastentijd, waarin men zich beperkte tot het minimaal noodzakelijke.

Op vette dinsdag (voor de vasten) werd al het vet wat er in huis was opgemaakt omdat het anders zou bederven. De vasten is ter herdenking van de 40 dagen die jezus volgens het nieuwe testament in de woestijn vastte en tevens tot bezinning op de christelijke kernwaarden.

Waarschijnlijk bestond het feest al langer dan de christelijke traditie, en heeft de kerk het gemakkelijker gevonden het heidense carnaval in een katholieke traditie om te zetten dan het uit te bannen. Dit is overigens ook met andere voorchristelijke feesten gebeurd zoals kerstmis dat oorspronkelijk een 'heidens midwinterfeest was.

In die betekenis wordt de term afgeleid van het latijn: carne vale (= vaarwel aan het vlees). Een andere mogelijke verklaring voor de term is het eveneens Latijnse carrus navalis: scheepswagen, hetgeen zou verwijzen naar rondtrekkende groepen in een als een schip ogende wagen of kar, het zogenaamde narrenschip, maar ook kan slaan op het schip waarmee de god van de zee der kelten/germanen uit het noorden kwam om deel te nemen aan de winterfeesten. De romeinen vierden het feest van de saturnaliën dat veel kenmerken van het hedendaagse carnaval had zoals drink- en eetgelagen, een soort prins carnaval, vermommingen en optochten door de straten. Het 'hiednse' carnaval werd in heel Europa gevierd. Bijvoorbeeld in Rusland is dit feest bekend onder de naam maslenitsa (vrij vertaald: boterfeest). antropologisch gezien is het carnaval een omkeringsritueel, waarin maatschappelijke rollen worden omgedraaid en normen over gewenst gedrag worden opgeschort

Wanneer is het carnaval?

 
Pasen is bepalend voor de datum van de eerste carnavalsdag. Paaszondag is, volgens het concilie van Nicea (325 voor Christus), op de eerste zondag na de eerste volle maan na het begin van de lente (21 maart). In 2004 is dinsdag 5 april de dag, gerekend vanaf 21 maart, dat het voor het eerst volle maan is. De eerstvolgende zondag valt dan op 11 april, wat in 2004 eerste paasdag is. Ga dan zeven weken terug voor de zondag in het officiële carnavalsweekend, deze valt dus op 22 februari. Carnaval begint officieel op zondag. De zaterdag is er in de loop der jaren als extra feestdag "bijgesmokkeld" (In Langeveen en Albergen zelfs het weekend daar weer voor!).
De 'vasten' begint officieel op Aswoensdag.

Op Aswoensdag kregen de boetelingen as op het hoofd gestrooid en het boetekleed opgelegd als teken dat zij in de komende tijd boete deden. Voor die veertig dagen was men - reeds in de achtste eeuw - alleen de dagen gaan tellen waarop er echt gevast werd. De zondagen vielen daarbuiten. In de elfde eeuw werd het een vast gebruik dat álle gelovigen zich met as laten bestrooien. Met de as, afkomstig van de verbrande palmtakken van de vorige Palmzondag, wordt een kruis gemaakt op het voorhoofd (meestal bij leken en met name vrouwen omdat zij hun hoofd bedekt hadden) of op de kruin (bij geestelijken en ook bij mannen). Bij het opleggen van de as wordt gezegd: "Bedenk wel: stof zijt gij en tot stof zult gij wederkeren" (naar Genesis 3,19) of "Bekeert u en gelooft in de Blijde Boodschap" (Marcus 1,15).

Als we dit weten kunnen we de carnavalsdata van de komende jaren dus uitrekenen.
Hieronder vindt u alvast een overzicht van de data voor het komende jaren (uiteraard onder voorbehoud):

2012: 17, 18, 19, 20, 21 februari

2013: 08, 09, 10, 11, 12 februari

2014: 28 februari en 01, 02, 03. 04, maart

2015: 13, 14, 15, 16, 17 februari

2016: 05, 06, 07, 08, 09 februari

2017: 24, 25, 26, 27, 28 februari

2018: 09, 10, 11, 12, 13 februari

2019: 01, 02, 03, 04, 05 maart

2020: 21, 22, 23, 24, 25 februari

2021: 04, 05, 06, 07, 08 maart

2022: 26, 27, 28 februari en 01, 02 maart

Meer datums zijn te vinden via: www.kruikenstad.com/calculator.php

Meer informatie over carnaval: http://nl.wikipedia.org/wiki/carnaval

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het volgende bericht stond in 2006 in onze carnavalskrant i.v.m ons 33 jarig bestaan.

Het gaat over de begin jaren van de Turftrappers.

Het is geschreven door oud opperspreekstalmeester Fred van Halm: